Wil je een cursus terminale zorg geven in een Roemeens hospice?

Natuurlijk kon ik geen nee zeggen, enthousiast als ik ben over het zorgen voor mensen in hun laatste levensfase. Bijzonder om dat eens in een ander land te ervaren! Dus zocht ik contact met Erica Hijkoop, al 16 jaar wonend in Roemenië en nu directeur van het christelijke hospice 'Alinare Mica', wat ‘Kleine Troost’ betekent. Erica overtuigt me dat ik met mijn ervaring als vrijwilliger bij hospice Kuria van harte welkom ben, dus vlieg ik, met het cursusmateriaal van de NPV, naar Iaşi (spreek uit Iasj). Ik begrijp al gauw dat vrijwilligerswerk een luxe is, en geen haalbare kaart naast een baan in Roemenië. De 12-urige diensten van verpleegkundigen en ziekenverzorgers zijn broodnodig om zelf rond te kunnen komen.

De luxe van driepersoonskamers ‘Alinare Mica’ is mooi. De voordeur staat meestal open. Het hospice telt drie etages, met de keuken beneden en de bedden op de eerste etage. In vier kamers verblijven maximaal tien gasten voor gemiddeld twee maanden. Als ik de sfeer proef op de driepersoonskamers in ‘Alinare Mica’ bedenk ik me dat in Nederland de behoefte aan privacy soms heel wat eenzame uurtjes oplevert... Op de derde etage is een was- en een kleedruimte, en heeft Erica haar kamer, waarin stapels incontinentiemateriaal liggen uit Nederland. Hier knutsel ik de PowerPoints van vier cursusmiddagen in elkaar.

Roemeense, christelijke zorg Met behulp van een tolk discussiëren we tijdens de cursus over goede palliatieve zorg, en bespreken we onder meer Kübler-Ross, tekenen van een naderend sterven, communicatie en complementaire zorg zoals massages. Het valt op dat palliatieve sedatie een onbekend begrip is. Verder lijken artsen erg terughoudend met het gebruik van morfine.
De taalbarrière is lastig, maar Erica vertelt veel. Over het zuurstof, dat niet helemaal legaal gekocht wordt bij het dichtstbijgelegen ziekenhuis. Over de vrouw, min of meer achtergelaten door haar familie, maar eigenlijk niet terminaal. Toch krijg ik contact met twee gasten, als we samen buiten onder het prieeltje zitten en ik de schroom overwin en vragend begin met een handmassage. Dit contact zegt zoveel meer dan woorden, die ik nu letterlijk niet heb.
Ik hoop van harte dat de kennisuitwisseling tussen startende hospices zoals Alinare Mica en (high-care) hospices in Nederland toeneemt. Het is leerzaam om een hospice in een andere cultuur te zien. Ik ben dankbaar om gezien te hebben hoeveel waarde er zit in het opzetten van plaatsen waar het christen zijn vooral zichtbaar is in de omgang van de mensen met elkaar.

Helaas is voldoende materiaal en financiering voor terminale zorg in Roemenië lang niet vanzelfsprekend. Hoewel goed materiaal uit Nederland dus altijd welkom is, zou iets meer vraaggestuurd transport zinvol zijn, als ik zo het aantal rolstoelen en rollators in de tuin zie. Gelukkig is Erica erg ondernemend: “Misschien kunnen we wel een uitleensysteem beginnen hiermee!”

Wilma Bol